19November2017

VIP

VLAMINGEN IN PARIJS

Met Hugo Pratt in de Loge van de Grand Orient de France

Op 14 april zijn we met 15 vippers samengekomen om de Loge van de Grand Orient de France te bezoeken in de rue Cadet. We kregen een uitvoerige uiteenzetting van de gids over de ontstaansgeschiedenis van de vrijmetselarij en in het bijzonder het ontstaan van deze loge, die haar verre wortels heeft in het Schotland van de zeventiende eeuw. We zaten met z’n allen in de kleine ‘tempel’ van deze loge, op bankjes die langs de oost-west-as van de tempel lopen, precies zoals daar ook, tijdens hun sessies, de vrijmetselaars zitten, met aan de ene kant de ‘apprentis’ en aan de andere kant de ‘compagnons’ ; aan de oostkant vindt men dan de ‘maître vénérable’, die de samenkomst voorzit. De westkant, waarlangs men binnenkomt, wordt geflankeerd door twee zuilen die refereren aan de tempel van Salomon.

De gids lichtte in het kort het ritueel en de symboliek toe maar legde er de nadruk op dat het ritueel de vrijmetselaars vooral dwingt naar elkaar te luisteren en wat afstand te nemen voor ze een eigen opinie uitbrengen. Het ritueel is, zo zei hij, eerder een methode om op een respectvolle manier van gedachten te wisselen. Hij verzette zich met klem tegen de bewering dat vrijmetselarij een ‘geheim genootschap’ is of, erger, een sekte. Overigens heeft de vrijmetselarij een lange evolutie achter de rug: het is een tijdje uitsluitend religieus geweest, dan politiek geëngageerd, en legt zich nu vooral toe op maatschappelijke kwesties. Men zoekt geen geheimhouding maar discretie; en de tempel is momenteel eerder een plaats waar men samenkomt om, vanuit de beginselen van de loge, van gedachten te wisselen over aspecten van de maatschappij. Hij legde ook de basisgraden uit: leerling, gezel, meester, en stipte aan dat er nog een dertigtal bijkomende ‘graden’ zijn, die echter geen ‘hogere’ graden zijn maar een verdieping inhouden van de eigen inzichten en eerder spiritueel zijn. De tempel zelf is, zo wil het de legende, een kopie van de tempel van Salomon, of althans, neemt er dezelfde dimensies en oriëntatie van over.

Wat de gids vooral wilde duidelijk maken, was dat de vrijmetselarij, zoals ze nu bestaat, vooral gericht is op het omvormen van de mens. Er wordt zorgvuldig nagegaan of wie lid wil worden dat werkelijk wil omwille van de beginselen van de loge dan wel uit opportunisme; en wie zich na de initiatierite bij een loge aansluit, ondergaat een soort transformatie, door het aanscherpen en verdiepen van zijn eigen standpunten, en in confrontatie of gevoed door de inzichten van zijn loge-genoten. De gids verwees als symbool hiervan naar de twee stenen aan de voet van de tafel van de ‘vénérable maître’: de ene is nog onbewerkt; de andere bewerkt; net zo moet de nieuwe vrijmetselaar eerst letterlijk en daarna figuurlijk zichzelf ‘bewerken’ en omvormen. De loge die we bezochten is er één die een volstrekte ‘laïciteit’ voorstaat, wat niet betekent dat men er niet religieus mag zijn, maar dat het haar leden vrij staat een geloof te hebben of niet. De ‘vervrouwelijking’ van de loges van de Grand Orient de France is van vrij recente datum en moet zich nog verder doorzetten, maar heeft er alvast toe geleid dat er zowel ‘gemengde’ loges bestaan als loges die uitsluitend uit vrouwen bestaan.

Nadien kregen we heel even een toelichting bij een paar stukken van het museum van deze loge. Maar dat was een ‘excès de zèle’. Toen de overijverige gids te horen kreeg dat hij zich vergist had (we kwamen voornamelijk voor een bezoek aan de tempel en de tentoonstelling rond het werk van Hugo Pratt, ‘Corto Maltese, et les secrets de l’initiation’), vergastte hij ons weerom op een boeiende en uitvoerige uiteenzetting, ditmaal over het leven, de inspiratiebronnen, de techniek en de sporen van de vrijmetselarij in het werk van Hugo Pratt. Eén van de merkwaardigste stukken uit deze tentoonstelling is een ritueel zwaard dat Pratts vader eertijds, ten tijde van het fascisme, uit een tempel had gestolen. Toen Hugo Pratt zelf wenste ingewijd te worden, koos hij, zonder het te weten, precies dezelfde loge uit waar dit zwaard uit ontvreemd was. Hij bracht dit zwaard in een pakje mee om als geschenk te geven na zijn inwijding; en zo belandde, heel toevallig, dit zwaard terug op de plek waar het hoorde.

We mochten bij deze rondleiding tussen de bezoekers ook een aantal nieuwkomers verwelkomen, die meegebracht waren door de vippers: een Franse vriendin van een vipster,

de Frans-Engelse echtgenoot van een prominente vipster, en drie Franse jongemannen, die na afloop van de rondleiding bijzonder geïnteresseerd waren in de verdere activiteiten van de VIP. Ze waren vooral opgetogen over de heldere uiteenzetting, waarin de werking en principes van de vrijmetselarij werden toegelicht zonder enige drang tot proselitisme. De aanwezigheid van deze extra-leden was verheugend, want aldus werd de oproep beantwoord van de voorzitter, die gevraagd had ook Franse vrienden of kennissen mee te brengen, niet alleen op deze activiteit maar ook op alle toekomstige activiteiten.

De hele rondleiding, die in principe maar een goeie twee uur had moeten duren, nam ruim twee uur en een half in beslag. De meeste vippers waren uitgeput. Gelukkig was er een bistro vlakbij waar de vippers nu zelf van gedachten konden wisselen, weerom tegenover elkaar gezeten, maar niet op bankjes, zoals in de tempel, maar op banken en stoelen, met tafels tussenin, waarop voornamelijk alcoholhoudende drankjes stonden. Uiteraard wisselden de vippers en vipsters van gedachten op een rustige, beschaafde en respectvolle manier, zonder stemverheffing, zonder elkaar te onderbreken of te plagen en zonder ook maar één keertje te glimlachen, laat staan spontaan en luidruchtig te lachen; wellicht waren ze nog onder de indruk van hun langdurig verblijf in de tempel; maar dat veranderde gauw en weer hervond de VIP haar eigen rituelen en symbolen, en haar eigen wegen tot gezelligheid en ontspanning. Tot nader order verbiedt geen enkel artikel van de beginselverklaring van de VIP de heerlijke combinatie van lering en vermaak.

Dit was een heel leerrijk initiatief, een schitterend idee en, zoals altijd, een geslaagde en gezellige namiddag.

Een kleine nota. Dit bezoek gebeurde amper een week voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. In de aanloop naar die verkiezingen heeft de loge ook een boek uitgegeven, ‘Grands Echanges 2012’, waarin ze alle presidentskandidaten uitvoerig geïnterviewd heeft. Nergens vindt men (zelfs niet in de pers) zo’n rustige, uitgebreide, en onbevooroordeelde benadering van de programma’s en standpunten van de kandidaten.

Die kandidaten werden dan ook op de typisch ‘maçonnieke’, trage, uitputtende manier ondervraagd, in de tempel, én verplicht te luisteren naar hun gesprekspartners.

Jean-Luc Mélenchon hierover: ‘L'ambiance est assez impressionnante par sa qualité d'écoute. C'est très impressionnant parce qu'il y a un silence complet, une ritualisation de l'échange qui me facilite, qui m’apaise. C’est surtout la qualité de l'écoute qui est très impressionnante. Pour moi, parler deux heures c'est long, mais écouter deux heures avec le même niveau d'attention, c'est encore plus fort. C'est l'impression que j'en ai retirée.

Le dernier élément, c'est une bienveillance intellectuelle : toutes ces personnes ont des opinions différentes en politique, mais aucune ne laisse paraître une réaction par son attitude, son visage ou expression du corps, de désapprobation. Non, c'est quelque chose de très bienveillant, attentif, respectueux. Je suis très favorablement impressionné.’ (p. 99-100; zie hiervoor: http://www.godf.org/index.php/pages/details/slug/les-grands-echanges-2012)

Uiteraard zegt dat niets over de andere loges van de Grand Orient de France, noch over de andere takken van de vrijmetselarij, maar hier hebben we toch een getuigenis dat de uitspraken van de gids lijkt te bevestigen.

Deze website is onstaan dankzij de samenwerking van
logo myshoponline small
MyShopOnline webservices.

Vlaamse Verenigingen

Connect